*महाराष्ट्रातील प्रशासन : • शिवपूर्वकाळात महाराष्ट्रातील बहुतांश प्रदेश विजापूरचा आदिलशाह, अहमदनगरचा निजामशाहा यांच्या ताब्यात होता. • कोकण किनारपट्टीवर सिद्धी व पोर्तुगीज यांच्या सत्ता होत्या. • आपले प्रशासन चालवण्यासाठी निजामशाहा व आदिलशाहा स्थानिक तोकांची मदत घेत. • किल्लेदार, हिशेबनीस, कारकून अशा पदांवर स्थानिक मराठी लोक असत. • मराठी सरदार व सैनिक यांना लष्करात मोठ्या प्रमाणात स्थान … Read more
नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते जॉन रेले मॉट John Releight Mott जन्म: 25 मे 1865 मृत्यू : 31 जानेवारी 1955 राष्ट्रीयत्व : अमेरिकन पुरस्कार वर्ष : 1946 जॉन रेले मॉट यांना एमिली ग्रीन बाल्स यांच्याबरोबर 1946 चा शांततेचा नोबेल पुरस्कार विभागून देण्यात आला. त्यांचे कार्य आंतरराष्ट्रीय चर्च आणि धर्मप्रचारक चळवळीशी संबंधित होते. आंतरराष्ट्रीय चर्च आणि धर्मप्रसारक … Read more
नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते अमेरिकन फ्रेंडस् सर्व्हिस कमिटी American Friends Service Committee स्थापना : 1917, अमेरिका पुरस्कार वर्ष : 1947 A.F.S.C. ची स्थापना अमेरिका आणि कॅनडा येथील काही मित्रांनी केली होती. फ्रेंड्स सर्व्हिस कौन्सिल हे या संस्थेचे ब्रिटिश रूप आहे. या संस्थेमार्फत समानतेचा संदेश दिला जातो. ईश्वर सर्वांना समानतेने वागवतो. माणसानेही माणसाशी वागताना भेदभाव न … Read more
नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते एमिली ग्रीन बाल्स Emily Greene Balch जन्म : 8 जानेवारी 1867 मृत्यू : 9 जानेवारी 1961 राष्ट्रीयत्व : अमेरिकन पुरस्कार वर्ष : 1946 एमिली ग्रीन बाल्स या महिला पहिल्या महायुद्धात आणि त्यानंतर सातत्याने जगात शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी आंदोलन करत होत्या. त्या या शांतता आंदोलनाच्या नेत्या होत्या. त्यांनी अमेरिकेत प्रवासी गुलाम लोकांचे … Read more
*मध्ययुगीन भारत: Mughal system of government *केंद्र सरकार: • मुघल बादशाह हा राज्याचा प्रमुख होता. • वजीर किंवा दिवाण मुख्य प्रधान होता. त्याचे सर्व खात्यांवर नियंत्रण असे. • दिवाण या नात्याने वजीर आर्थिक व्यवहार पाहात असे. • ‘मीरबक्षी’ हा लष्करी खात्याचा प्रमुख होता. • खान-इ-सामान याच्याकडे शाही घराण्याचा कारभार असे. • सदर-उस्-सुदूरकडे धार्मिक कार्य असे. … Read more
नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते नाथान सोडरब्लोम Nathan Soderblom जन्म : 15 जानेवारी 1866 मृत्यू : 12 जुलै 1931 राष्ट्रीयत्व : स्वीडिश पुरस्कार वर्ष: 1930 नाथान सोडरब्लोम हे एक तत्त्ववेत्ते होते. त्यांनी धर्माचा तुलनात्मक अभ्यास केला होता. त्यांनी जगातील चर्चना संगठित करून विश्वशांतीचा संदेश जगभर पोहोचवला. त्या गोष्टीसाठी त्यांना 1930 चा शांततेचा नोबेल पुरस्कार देण्यात आला.
*मध्ययुगीन भारत • अकबराच्या मृत्यूनंतर त्याचा मुलगा सलीम ऊर्फ जहांगीर बादशाहा झाला. • जहांगीरला राजपुत्र सुसरोच्या बंडाला तोंड द्यावे लागले. • जहांगीरने बंगाल, पंजाबमधील कांगडा प्रदेश जिंकून घेतले. • जहांगीरचा मृत्यू इ. स. 1627 मध्ये झाला. • जहांगीर न्यायी होता. • त्याचा ‘तुझुक-इ-जहांगिरी’ हा ग्रंथ प्रसिद्ध आहे. • जहांगीरची पत्नी ‘नूरजहान’ इतिहासप्रसिद्ध व्यक्ती होती. • … Read more
नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते कार्डल हल Cordell Hull जन्म: 2 ऑक्टोबर 1871 मृत्यू: 23 जुलै 1955 राष्ट्रीयत्व : अमेरिकन पुरस्कार वर्ष : 1945 कार्डल हल यांना संयुक्त राष्ट्रसंघाचे (United Nations) जनक मानले जाते. त्यांनी संयुक्त राष्ट्रसंघाची स्थापना करण्यासाठी अथक परिश्रम घेतले. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष फ्रैंकलिन रुझवेल्ट यांनी कार्डल हल यांची विदेश सचिव म्हणून नेमणूक केली होती. … Read more
नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते लॉर्ड रॉबर्ट सेसिल Lord Robert Cecil जन्म : 14 सप्टेंबर 1864 मृत्यू : 24 नोव्हेंबर 1958 राष्ट्रीयत्व : ब्रिटिश पुरस्कार वर्ष : 1937 लॉर्ड रॉबर्ट सेसिल यांना ‘Viscount Cecil of Chelwood’ या नावानेदेखील ओळखले जाते. इंग्लंडमधील सुप्रसिद्ध नेत्यांमध्ये ते गणले जात होते. राष्ट्रसंघाच्या नियमांचा मसुदा तयार करण्यामध्ये त्यांनी प्रमुख भूमिका निभावली … Read more
1.Necessity of history and tools of history इतिहासाची आवश्यकता व इतिहासाची साधने : What is history? इतिहास म्हणजे काय ? *भूतकाळातील घटनांची सुसंगतपणे दिलेली माहिती म्हणजे इतिहास होय. *भूतकाळात जे काही घडले ते समजून घेणे म्हणजे इतिहासाचा अभ्यास करणे होय. The need for history इतिहासाची आवश्यकता : इतिहासाच्या अभ्यासातून आपल्या पूर्वजांनी केलेली प्रगती समजते. त्यामुळे … Read more