सण उत्सव

भारतीय संस्कृती आणि परंपरा याचे अतूट नाते आहे. भारतीय संस्कृतीने दिलेला प्रत्येक सण हा वेगळा आणि वैशिष्ट्यपूर्ण आहे.हे सण केवळ धार्मिक सण नसून प्रत्येक सणांमध्ये काहीतरी वैज्ञानिक दृष्टिकोन, सामाजिक बांधिलकी दिसून येते. वटपौर्णिमा हा एक असाच सण आहे. हा सण जेष्ठ महिन्यात पौर्णिमेला येतो. या सणाचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे वडाच्या झाडाची पूजा केली जाते. वटपौर्णिमा … Read more

महाभारत समकालीन श्रीकृष्णाचा जन्म झाला. याच दरम्यान महाभारत पूर्वकाळात दत्तात्रेयाचा जन्म झाला. दत्तात्रेयाचा जन्म, त्यांचे वंश आणि शिकवण हे भारतीय समाजाला आजही माहीत नाही. त्याचा परिचय करून देण्याचा या लेखातून प्रयत्न करीत आहे. दत्तात्रेयांचे पूर्वज प्राचीन काळात जन्मलेल्या प्रत्येक व्यक्तीला दैवत्वाचे रूप देण्याचे काम तत्कालीन लेखकांनी केले आहे; पण त्या व्यक्तींना एक माणूस म्हणून पाहिल्यास … Read more

भारतीय संस्कृतीत प्रत्येक सणामागे सामाजिक, धार्मिक आणि आर्थिक संदर्भ दडलेला असतो. घटस्थापना हा सण त्याला अपवाद नाही. हा सण शेतकऱ्यांचा सण मानला जातो, कारण यात थेट धान्य, शेती आणि कृषिप्रधान जीवनपद्धतीचा सन्मान केला जातो. घटस्थापने दिवशीच दुर्गा मातेची ही उपासना केली जाते. दुर्गा माता म्हणजेच भवानी, अंबिका, पार्वती होय. घटस्थापना म्हणजे काय? घटस्थापना म्हणजे नवरात्राची … Read more

पार्वतीपुत्र गणेश हा एका गणाचा (छोट्या राज्याचा) राजा होता.तो एक उत्तम प्रशासक,कीर्तिमान, न्यायी आणि बुद्धिमान राजा होता. शिवायतो लोकप्रिय होता.म्हणूनच त्याची पूजा, उत्सव करतात.चंद्रगुप्त मौर्य याने एका वेळी दुष्ट धनानंद आणि सेल्यूकस या दोन बलाढ्य सत्तांचा पराभव करून त्याने एका नवीन गणाचा राजा बनून न्यायाचे राज्य स्थापन केले.त्यालाही म्हणूनच गणपती बाप्पा मौर्या म्हणून उद्घोषण करतात. … Read more

आपल्या भारतीय संस्कृतीत वेगवेगळ्या पशूंना, पक्षांना, प्राण्यांना, वनस्पतींना पूजनाच्या प्रथा आहेत. थोडक्यात निसर्गाची उपासना करण्याची ही प्रथा भारतीय संस्कृतीने चांगल्या प्रकारे जोपासली आहे.मात्र या प्रथेतूनच वटपौर्णिमेचा जन्म झाला आणि ती प्रथा आपल्या भारतीय संस्कृतीचा एक भाग झाला. वटपौर्णिमा म्हणजे काय What is Vat Purnima? वट म्हणजे वड. वटपौर्णिमा म्हणजे मृग नक्षत्रात येणाऱ्या पौर्णिमेदिवशी वडाच्या झाडाची … Read more