नवे वारे - नवे विचार

रात्र झाली की गावाकडच्या घरांमध्ये, शेताच्या बांधावर किंवा मोकळ्या जागेत एक वेगळेच जग जागे होते. दिवसभर लपून बसणारे अनेक जीव अंधाराचा फायदा घेत बाहेर पडतात. याच रात्रीच्या जगात वावरणारा भारतातील अत्यंत विषारी साप म्हणजे मण्यार. त्याचे विष मज्जासंस्थेवर परिणाम करणारे (neurotoxic) असल्याने मण्यारचा दंश हा वैद्यकीय आणीबाणीचा विषय आहे. मण्यारबाबत सर्वांत धक्कादायक गोष्ट म्हणजे त्याचा … Read more

 दहा महिन्यांच्या बाळाकडं गोविंदराव टक लावून पाहात होते. ‘कटगुण’ या छोट्याशा गावात उपचाराअभावी बाळाची आई देवाघरी गेली होती. गोविंदरावांचे डोळे पाणावले होते. नकळतच त्यांच्या तोडातून शब्द बाहेर पडले- “आता या लेकराचा सांभाळ कसा करू?” “दादा, कशाला काळजी करतोस? मी हाय नव्ह” “सगुणा, लहान बाळ सांभाळायचं हाय.” मी करीन ते काम. पोटच्या पोरासारखं सांभाळीन ज्योतीला.” सगुणा ही … Read more

भेंडी (Okra) ही भारतीय स्वयंपाकघरातील अतिशय लोकप्रिय भाजी आहे. भेंडी भारतात सर्व ऋतूत आढळणारी एक उत्तम फळभाजी आहे. खरेदीला स्वस्त आणि खायला मस्त अशी ही फळभाजी आहे. भेंडीची भाजी, भरली भेंडी, कुरकुरीत भेंडी किंवा भेंडीची आमटी अशा विविध प्रकारे ती खाल्ली जाते. चविष्ट असण्याबरोबरच भेंडीमध्ये तंतुमय पदार्थ (Fiber), जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि विविध वनस्पतीजन्य घटक आढळतात. … Read more

नाचणीची आंबील (Ragi Ambil) हे महाराष्ट्रातील पारंपरिक, पौष्टिक आणि ताजेतवाने करणारे पेय आहे. नाचणीला (Ragi/Finger Millet) आपल्या आहारात विशेष महत्त्व आहे. नाचणीच्या पिठापासून तयार केलेली आंबील चवीला आंबटसर असून, विशेषतः उन्हाळ्यात शरीराला ताजेतवाने वाटण्यासाठी पारंपरिक पद्धतीने घेतली जाते. नाचणीमध्ये कॅल्शियम (Calcium), लोह (Iron), आहारातील तंतू (Dietary Fiber), प्रथिने (Protein) आणि इतर पोषक घटक आढळतात. त्यामुळे … Read more

कीवी चीन आणि न्यूझीलंडमध्ये मोठ्या प्रमाणात विकणारे फळ आहे. भारतात अरुणाचल प्रदेशात लागवड केली जाते. कीवी (Kiwi Fruit) हे लहान आकाराचे, तपकिरी केसाळ सालीचे आणि आतून हिरव्या रंगाचे अत्यंत पौष्टिक फळ आहे. त्यामध्ये व्हिटॅमिन C, व्हिटॅमिन E, व्हिटॅमिन K, फायबर, पोटॅशियम, फोलेट आणि अँटिऑक्सिडंट्स मुबलक प्रमाणात असतात. पूर्वी हे फळ भारतात कमी प्रमाणात उपलब्ध होते, … Read more

पेरू हे सदा सर्वकाळ सर्वत्र आढळणारे फळ आहे. इतर फळांच्या पेक्षा पेरू स्वस्त दरात मिळतो.पेरू हे भारतात सहज उपलब्ध होणारे, चविष्ट आणि अत्यंत पौष्टिक फळ आहे. कमी किमतीत भरपूर पोषणमूल्य मिळवून देणाऱ्या फळांमध्ये पेरूचा अग्रक्रम लागतो. अनेकजण सफरचंदाला अधिक महत्त्व देतात; परंतु पोषणमूल्यांच्या दृष्टीने पेरू अनेक बाबतींत सफरचंदापेक्षाही सरस मानला जातो. पेरूमध्ये व्हिटॅमिन C, व्हिटॅमिन … Read more

दरवर्षी ऑगस्ट महिन्यात पहिल्या रविवारी संपूर्ण जगात मैत्री दिन साजरा केला जातो.प्रत्येक नात्याची एक वेगळी ओळख असते. काही नाती जन्मतः मिळतात, तर काही नाती आपण स्वतः निर्माण करतो. त्यापैकी सर्वात सुंदर, निस्वार्थी आणि मनाला आनंद देणारे नाते म्हणजे मैत्री. म्हणूनच दरवर्षी ऑगस्ट महिन्याच्या पहिल्या रविवारी जगभर फ्रेंडशिप डे (Friendship Day) साजरा केला जातो. हा दिवस … Read more

आजच्या धावपळीच्या जीवनात तणाव, थकवा, श्वसनाच्या समस्या आणि मानसिक अस्वस्थता यांचे प्रमाण वाढत आहे. अशा वेळी योगातील प्राणायाम प्रकार अत्यंत उपयुक्त ठरतात. त्यापैकी भस्त्रिका प्राणायाम हा एक शक्तिशाली श्वसनाभ्यास मानला जातो. “भस्त्रिका” या शब्दाचा अर्थ लोहाराच्या भात्यासारखा आहे. जसे भाता वेगाने हवा आत-बाहेर करतो, तसे या प्राणायामात श्वास वेगाने घेतला आणि सोडला जातो. त्यामुळे शरीरात … Read more