Jatayu Statue-जटायू स्टॅच्यू: भारतातील सर्वात विशाल शिल्पकृतीचा अद्भुत इतिहास व पर्यटनवैभव

केरळ राज्यातील कोल्लम जिल्ह्यातील चदयामंगलम (Chadayamangalam, Kollam, Kerala) येथे जगातील सर्वात मोठी पक्ष्याची शिल्पकृती – जटायू अर्थ सेंटर किंवा जटायू निसर्ग उद्यान स्थित आहे. सुमारे 65 एकर परिसरात पसरलेले हे पर्यटनस्थळ आज भारतातील एक प्रमुख सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि तांत्रिक चमत्कार मानले जाते.

जटायूची पौराणिक कथा (Mythological Story of Jatayu)

रामायणामध्ये जटायू हा एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि प्रेरणादायी पात्र आहे.

रावणाने सीतेचे अपहरण करून नेत असताना जटायूने सीतेला वाचवण्यासाठी शौर्याने युद्ध केले.

रावणाशी झालेल्या या संघर्षात जटायू गंभीर जखमी झाला.

भगवान रामाला सीतेच्या अपहरणाची माहिती जटायूनेच दिली.

त्यामुळे जटायूचे स्थान त्याग, धैर्य व स्त्री-सुरक्षेचे प्रतीक म्हणून भारतीय संस्कृतीत अत्यंत पवित्र मानले जाते.

चदयामंगलम परिसरात जटायूला रावणाने पंख कापून खाली पाडले, अशी स्थानीय दंतकथा आहे. त्यावर आधार घेऊन हे विशाल स्मारक बांधण्यात आले आहे.

जटायू स्टॅच्यूचे बांधकाम (Construction of Jatayu Statue)

हे भव्य शिल्प प्रसिद्ध चित्रपट दिग्दर्शक व शिल्पकार राजीव अंचल (Rajiv Anchal) यांनी डिझाइन केले आहे. 10 वर्षांहून अधिक संशोधन आणि मेहनतीनंतर ही कल्पना प्रत्यक्षात आली.

शिल्पाची मोजमापे (Dimensions)

उंची: 200 फूट

लांबी: 200 फूट

रुंदी: 150 फूट

शिल्पाचे वजन: सुमारे 1,000 टनांपेक्षा जास्त

हे जगातील सर्वात मोठे फंक्शनल बर्ड स्कल्प्चर (Largest Functional Bird Sculpture in the World) म्हणून नोंदले गेले आहे.

शिल्पाची वैशिष्ट्ये (Unique Features of the Statue)

हे केवळ शिल्प नाही; तर एक संपूर्ण अनुभव आहे:

1 जटायूच्या पाठीवर इमारत (Functional Space Inside)

शिल्पाच्या आत विविध आकर्षक सुविधा:

मल्टीमीडिया रूम

ऑडिओ-व्हिज्युअल रामायण अनुभव

प्रदर्शन गॅलरी

360-डिग्री व्ह्यूइंग गॅलरी

2. जटायूचा तुटलेला पंख (Symbolic Broken Wing)

शिल्पात जटायूचा कापलेला पंख दाखवण्यात आला आहे, जो सन्मान आणि संघर्षाचे प्रतीक आहे.

3. जगातील सर्वात मोठी तलवार (World’s Largest Sword)

जटायूच्या पंजात असलेली तलवार जगातील सर्वात मोठ्या शिल्पात्मक तलवारींपैकी एक मानली जाते.

जटायू अर्थ सेंटरची मुख्य आकर्षणे (Main Attractions of Jatayu Earth Center)

1. जटायू शिल्प व उद्यान परिसर (Jatayu Sculpture & Park)

शिल्पापर्यंत पोहोचण्यासाठी केबल कार, हेलिपॅड सुविधा उपलब्ध आहेत.

2. अ‍ॅडवेंचर पार्क (Adventure Park)

येथे भारतातील सर्वात मोठ्या अ‍ॅडवेंचर पार्कपैकी एक आहे:

रॉक क्लाइंबिंग

रॅपेलिंग

पेंटबॉल

बर्मा ब्रिज

झिपलाइन

आर्चरी

हायकिंग ट्रेल्स

3 जटायू तलाव (Jatayu Pond)

दंतकथेनुसार जटायूला तहान लागल्यानंतर रामाने बाण मारून निर्माण केलेला तलाव. आज तो शांत व आध्यात्मिक वातावरण देते.

4 गुहा अन्वेषण (Rama Cave Experience)

रामायणावर आधारित छोट्या गुहा, डिजिटल प्रदर्शन व कथानुभव उपलब्ध.

या प्रकल्पामागील उद्दिष्टे (Objectives Behind the Project)

हा प्रकल्प फक्त पर्यटनस्थळ नसून एक सामाजिक संदेश देणारी संकल्पना आहे.
जटायूचे प्रतिक आहे:

स्त्री-सुरक्षेचे महत्त्व (Women Safety Awareness)

निसर्गसंवर्धन (Environment Conservation)

राष्ट्रीय संस्कृतीचे संवर्धन (Cultural Preservation)

स्थानिक रोजगार निर्मिती (Local Employment)

कसे पोहोचावे? (How to Reach)

हवाई मार्ग: तिरुवनंतपुरम विमानतळ – 52 किमी

रेल्वे मार्ग: कोल्लम रेल्वे स्टेशन – 30 किमी

रस्ता मार्ग: केरळ राज्य महामार्ग मार्गे सहज पोहोचता येते.

प्रवेश शुल्क (Entry Fees)

(अंदाजे – वेळेनुसार बदलू शकते)

केबल कार + जटायू शिल्प अनुभव: 400–500 रुपये

अ‍ॅडवेंचर पार्क: 1000–1500 रुपये

कॉम्बो पॅकेजेसही उपलब्ध

भेट देण्याचा सर्वोत्तम काळ (Best Time to Visit)

ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी

हवामान आनंददायी असून परिसर पाहण्यास योग्य

जटायू स्टॅच्यूचे सांस्कृतिक आणि पर्यटनमहत्त्व (Cultural & Tourism Importance)

हे शिल्प रामायणातील वीरत्वाची आठवण जपते.भारताच्या सांस्कृतिक ओळखीचे दर्शन घडवते.पौराणिक कथा आधुनिक तंत्रज्ञानातून जगासमोर सादर करण्याचा अनोखा प्रयत्न.जगभरातील पर्यटक या स्थळी आकर्षित होत असून केरळच्या पर्यटनात मोठी वाढ झाली आहे.

जटायू स्टॅच्यू हे भारतीय कलाकौशल्य, तांत्रिक कल्पकता आणि पौराणिक परंपरेचे अद्भुत उदाहरण आहे. हे शिल्प फक्त पाहण्याची वस्तू नसून संस्कृती, अध्यात्म, इतिहास आणि साहस यांचा अनोखा संगम आहे. केरळची सहल अधिक संस्मरणीय करण्यासाठी या ठिकाणाला नक्की भेट द्यावी.