प्राचीन भारत-: वैदिक काळात वर्णव्यवस्थेमुळे समाजात उच्च-नीच असा भेदभाव निर्माण झाला होता. हा भेद व्यक्तीच्या योग्यतेवर अवलंबून नव्हता. जाती-जातींमध्ये श्रेष्ठ व कनिष्ठता मानली जाऊ लागल्यामुळे समाजात तेढ, संघर्ष वाढू लागला. या परिस्थितीतून समाजाला योग्य वळण लावण्यासाठी वर्धमान महावीर, गौतम बुद यांनी नवे विचार मांडले. याच काळात चार्वाक, कपिल यांनी समाजातील अंधश्रद्धा कमी करण्याचा प्रयत्न केला. … Read more
शिवाजी विद्यापीठ नामविस्तार आणि राजकारण महाराष्ट्रातील एक नामांकित विद्यापीठ म्हणून शिवाजी विद्यापीठाची ओळख आहे. हे विद्यापीठ 18 नोव्हेंबर 1962 रोजी स्थापन झाले. तत्कालीन लोकनेते बाळासाहेब देसाई यांच्या प्रयत्नातून कोल्हापुरात सुमारे 853 एकरात शिवाजी विद्यापीठ स्थापन झाले आहे. महाराष्ट्रातील तत्कालीन मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण यांनी हे विद्यापीठ पूर्णत्वास येण्यासाठी प्रयत्नांची पराकाष्ठा केली. महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण … Read more
प्राचीन भारत: भारताच्या वायव्य भागात आणि पंजाबच्या सुपीक प्रदेशात क संस्कृतीचा विकास झाला. वेद ग्रंथांची निर्मिती करणारे म्हणून त्यांच्या ‘वैदिक संस्कृती’ असे म्हणत. *ऋग्वेद ऋग्वेद हा वैदिक संस्कृतीचा आर्याचा पहिला वेद,यांत निसर्गातील विविध शक्तींना देव मानून त्याची स्तुती कवने लिहिली आहेत. ऋग्वेदातील प्रत्येक कडव्यास ‘ऋचा’ असे म्हणतात. *यजुर्वेद : यज्ञाविषयी माहिती देणारा हा ग्रंथ आहे. … Read more
प्राचीन भारताचा इतिहास: सिंधू संस्कृतीचे अवशेष सापडलेली स्थळे – • हडप्पा: पश्चिम पंजाब-पाकिस्तान रोपर : पंजाब • मोहेंजोदारो: सिंध प्रांत, पाकिस्तान कालीबंगन: राजस्थान • सिंधू संस्कृतीचे शोध लावणारे आद्य संशोधक : 1) दयाराम सहानी, हडप्पा (1921). २) राखलदास बॅनर्जी, मोहेंजोदारो (1922). *Period of Indus civilization सिंधू संस्कृतीचा कालखंड : सिंधू संस्कृतीचा कालखंड इ. स. पूर्व … Read more
जून 2024 मध्ये केवळ दहा दिवसांसाठी अंतराळ स्थानकात गेलेल्या सुनीता विल्यम्स आणि बुच विल्मोर तब्बल नऊ महिने अंतराळातच अडकून पडले होते. ते आता 19 मार्च 2025 रोजी पहाटे पृथ्वीवर पोहोचतील. इतके दिवस अंतराळात राहिल्यामुळे सर्वांच्याच हृदयाचे ठोके वाढले होते. सुनीता विल्यम्सचे काय होणार? पण अखेर 19 मार्च रोजी तब्बल नऊ महिने सुनीता विल्यम्स आणि बुच … Read more
* प्राचीन भारत: अश्मयुगात मानवाने दगड, लाकूड, हाडे यांचा उपयोग हत्यारे व अवा बनवण्यासाठी केला. *Kinds of stone age अश्मयुगाचे प्रकार – (१) पुराणाश्मयुग, (२) नवाश्मयुग. *Paleolithic period पुराणाश्मयुगाचा कालखंड : 2 दशलक्ष ईसापूर्व ते इ.स. 30000 वर्षे *Period of the Inter-Stone Age कालखंड: इ.स पूर्व 30000 वर्षे ते इ.स. पूर्व 10000 वर्षे. *Neolithic period … Read more
AI तंत्रज्ञानात म्हणजेच कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रात भारताने गरुड झेप घेतली आहे. सध्या AI तंत्रज्ञानात अमेरिका, चीन यासारख्या प्रगत देशांना टक्कर देण्याचे काम भारताला करायचे आहे. भारताचे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील अभियान भारताने कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रात खंबीर पावणे उचलण्यासाठी आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात क्रांती करण्यासाठी इंडिया एआय मिशन मंजुरी दिली आहे. विशेष म्हणजे या अभियानासाठी केंद्र सरकारने … Read more
आणखी दोनशे वर्षांनी जपान हा देश नामशेष होणार असे म्हटले जाते, त्यामागील नेमके काय कारण आहे? हे भाकीत कोणी ज्योतिषाने केले आहे का? का जपानचा जन्मदर प्रचंड प्रमाणात घटक चालला आहे! जाणून घेऊया जपान देशाच्या लोकसंख्येची कथा. *जपान देश दुसऱ्या महायुद्धात जपान हा देश खूप गाजला होता. दुसऱ्या महायुद्धात अमेरिका तशी थोडीफार तटस्थच होती; पण … Read more
भारतातील उद्योगधंदे भारतात वेगवेगळ्या प्रकारचे उद्योगधंदे आहेत. कोणकोणत्या राज्यात कोणकोणते उद्योगधंदे आहेत, याची आपण माहिती घेऊया. 1) साखर कारखाने : महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, कर्नाटक, बिहार, तमिळनाडू, गुजरात, पंजाब. 2) सुती कापड : महाराष्ट्र : इचलकरंजी, नागपूर, सोलापूर, भिवंडी. गुजरात: सुरत, अहमदाबाद, भरूच. तमिळनाडू : चेन्नई, कोईमतूर, मदुराई. उत्तर प्रदेश: कानपूर, आग्रा. कर्नाटक: बंगलोर, म्हैसूर, बेळगाव. … Read more
भारतातील ऊर्जानिर्मिती: भारतात वेगवेगळ्या प्रकारे ऊर्जा निर्माण केली जात आहे.ऊर्जा निर्मितीचे प्रकार आणि त्यांची ठिकाणे याबाबत अधिक माहिती आपण घेऊया. १) अणुविद्युत प्रकल्प : तारापूर – महाराष्ट्र रावतभट्टा – राजस्थान नरोरा – उत्तर प्रदेश काकरापारा – गुजरात कैगा – कर्नाटक कल्पकम, कुडाकुलम – तमिळनाडू २) जलविद्युत प्रकल्प : महाराष्ट्र : कोयना, खोपोली, वैतरणा, भिरा, राधानगरी, … Read more